Çështë pyetja e përgjithshme, mbi të cilën kanë menduar filozofët, pojetët, shkencëtarrët dhe çdo njeri i përgjithshëm. Nuk ka përgjigje të përfundueshme dhe të njëtë për të gjithë, por mund të shihet kjo fenomë prej këtyre anëve të ndryshme, që ta formojmë një pamje më të plotë.

Sa është dashuria? Shumëfishtësia e emocionit fundamental

Dashuria nuk është vetëm emocion, por kompleks i gjithëpërfshirës së përvojave, i përbërë nga proceset biokhimike, i thellës së përkthimit psikologjik dhe zgjedhjes së qartë. Është fuqia që lëviz njerëzit, duke i bërë ato të dalin jashtë kufijve të vetëm «ja» dhe të formojmë lidhje më të thella. Të saj ekspozimet janë sa shumë si ekspertencat e njerëzve, dhe ajo rregullisht nuk gjen vend në një përgjigje të thjeshtë.

Fundamenti biologjik: kimia e ndarjes dhe përkthimit

Më shkencërisht, dashuria ka një skenar biokhimik të qartë. Në fazën fillestare të dashurisë së gjallë dhe të ndarjes, mjegulli prodhon koktelin prej hormonësh: dopamin, i cili përgjigjet për shumëri dhe euforinë; noradrenalin, i cili shkakton rritjen e rritjes së qëndrimit dhe ecurinë; dhe serotonin, nivelin e cilit është i ulët, i cili përgjigjet për mendimet e përsëritura për objektin e dashurisë. Por dashuria e thellë e vërtetë është e lidhur me veçantësi të tjera — oksitocin dhe vasoipresinin. Këto «hormonë të përkthimit» fortëzojnë sentimentin e sigurisë, besimit dhe lidhjes midis partnerëve, formëruar një lidhje psikologjike të fuqishme, që jeton më tej se ecuria fillestare e dashurisë.

Psihologjia dhe filozofia: zgjedhja dhe veprimi

Më shkallën e psikologjisë, dashuria është jo vetëm sentiment, por edhe veprim, dhe zgjedhje e qartë. Psikoterapeuti Erix Fromm në punën e tij «Arti i dashurisë» e përcaktoi dashurinë e zogëruar si mbikëqyrjen aktive për jetën dhe kënaqësinë e tjerëve, respektimin e unikërisë së tyre dhe gatësinë për t’u mbajtur përgjegjësi. Është gjë e aktivë, e cila kërkon empatinë, qëndrueshmërinë dhe vëzhgimin. Greqët kanë dalluar disa lloje të dashurisë: dashuria e gjallë e eros, dashuria e miqësore e filia, dashuria familjare e storxhës dhe dashuria e paconditionale e agape. Çdo njëri prej tyre rifleksionon anë të ndryshme të këtij sentimenti — nga ecuria romantike deri në marrëveshjen e ndërmjetësore.

Dashuria si dialog dhe bashkëpërmbyllje e dy botëve

Më shkallën e ekzistencës, dashuria mund të shihet si dialog i këqyrës së dy personave të plotë, të cilët, mëpërmbyllur me individualitetin e tyre, janë gatë të hapen njëri tjetri dhe të krijojnë një hapësirë të përbashkët të kuptimeve. Është një bashkëpërmbyllje, ku njeriu nuk vetëm e njeh tjetrin, por edhe e hapë anë të reja në veten. Filozofi gjerman Martin Heidegger falë marrjes si mënyrës themelore të ekzistencës së njeriut, dhe dashuria është e ardhës së saj — kur kënaqësia e njeriut të dashuruar bëhet e rëndësishme sa edhe ajo e vet.

Siç është, dashuria është siherë edhe dhuratë, edhe punë; aftësia e lindur dhe e zhvilluar e arte. Ajo fillon me impulsin që na jep natyra, por zhvillohet në zgjedhje të qartë — të mbikëqyrësojmë, të respektojmë, të kuptojmë dhe të pranojmë tjetrin me të gjitha dashuritë e tij dhe mungesat e tij. Është fuqia që nuk negjon çështjet dhe konfliktet, por jep këmbëndje për t’i kaluar përmes tyre, që mbahen nën krah. Ndoshta, prësë kësaj shumëfishtësie që bashkon kiminë, kujtesën dhe vullnetin, ndodhet e ardhësja e saj e veçantë dhe e përsëritur e pranishme.

Permanent link to this publication: