Mirakujt e shpjegimi i racional i ne teologji kristiane

Problema mirakullit është një nga qendralet e dialogut midis besimit kristian dhe mendimit racional. Në kundërshtim me kontrastimin primitiv «besa kundër racionalitetit», teologjia klasike dhe moderne kristiane ofrojnë përgjithësisht, metodologji me shumë nivelë për kuptimin e eventeve mirakullshme, duke dalë jashtë naivizmit letrar dhe skpeticismit reduksionist.

Definimi i mirakullit: nga veprimi e jashtëzakonshëm në simbol

Definimi tradicional, i ardhur nga Tomë Akvinit (shekulli XIII), përshkruan mirakullin si një eveniment që ndodh «më sipër të gjithë së gjithësisë së kretuar» (praeter ordinem totius naturae creatae). Të gjitha këtë është veprim, arsyeja e cilit ndodhet jashtë gjithë së gjithësisë së ligjeve natyrore dhe është e disponueshme vetëm për Zot (p.sh.,risjela e vdekurve). Por teologjia moderne, duke parë zhvillimin e imazhit shkencor, shpesh ndryshon fokusin.

Karl Ranner (shekulli XX) ka propozuar të kuptohet mirakulli jo si «shpërthim» i ligjeve natyrore, por si një eveniment simbolik, në të cilin njeriu ndryshe ndodh direkt dhe thellëshëm me komunikimin e Zotit (Selbstmitteilung Gottes). Mirakulli nuk është «heqja» e natyrës, por e saj shqyrtimi më i lartë dhe mbushja me blini, e cila është e pranueshme nga besimtar si një ekzperiencë religjioze unike. Në këtë kuptim, i rëndësishëm është jo anomalia fizike, por përdorimi semantik i ngjarjes, aftësia e saj të jetë «simbol» (semion) i Mbretërisë së Zotit.

Tipologjia mirakullit dhe strategjiet hermeneutike

Mirakullt biblikë dhe historikë nuk janë të njëjtë, dhe teologjia aplikon metodologji hermeneutike të ndryshme:

Mirakullt simbolik (Shpërbërja, shpërndarja e demonëve).

Shembull: Shpërbërja e shumëve në Evangjelion.

Shpërbërja racionale: Këto narrativa mund të konsiderohen nën prismën e mjekësive psikosomatike dhe antropologjisë të thellë. Një takim me një person harkizmatik (Jezu), që bën këshillim dhe afirmon qenësinë e njeriut (p.sh., i shirët, Mk. 2:1-12), mund të nisë procese të fuqishme të shërbimit të përpunuar, të cilat në gjuhën e antikës përdoren si mirakull fizik. Teologjia moderne thekson këtu shërbimin e përpunuar të njeriut, i cili është i dëmtuar nga gjuhet dhe izolimi shoqëror.

Mirakullt mbi natyrën (Hapësia e ujit, mbushja me mijëra).

Shembull: Mbushja me mijëra (Jn. 6:1-15).

Shpërbërja racionale: Pjesë e këtyre këshilltarëve shohet si simbolizim liturgjik dhe teologjik. Epizodi me mbushjen e popullit shpërndarët nuk interpretohet vetëm si shpërndarja fizike e ushqimit, por, më së parë, si parabola e Euharistisë dhe simbol i pirit mesjimor të misionarit. Fokusi ndryshon nga materiali «si» në teologjik «zëri» : ngjarja shfaq Jezun si ushqim jetës.

Mirakullt narritivë dhe agiografikë.

Shembull: Disa mirakulla në Dëshmitarët apo jetët e shenjtë.

Shpërbërja racionale: Metodi historiko-kritik lejon shikimin e pjesës së këtyre narratave si topoi literarë, të cilit iu kërkon statusi i veçantës së veçantës (Iliu, Elijash) ose tregon triumfin e besimit. Detyra e teologjisë është të demifizojë formën, pa humbur kuptimin e spiritual. P.sh., fitoren e besimit mbi frikën dhe vdekjen.

Kriteret e ndryshimit: mirakulli vs. koincidencë vs. shpërblim

Apologetika klasike ka zhvilluar kriteret për ndryshimin e mirakullit-zeaminit:

Konteksti moral: Mirakulli i vërtetë shërben për mirë, dashurinë, besimin, jo për autoafirmimin e mirakulltës.

Shëndërrimi teologjik: Ai konfirmon dogmat që janë të pajтуara me Reklamimin.

Plodet: Ai udhëron në shërbimin e përpunuar, jo vetëm në çuditje.

Fakt historik i interesant: Blaz Paskal (shekulli XVII), vetë shkencëtar, ndryshon mirakullt si «simbole për këtë që kërkojnë», por e këshillon për feticizimin e tyre, thënë se «mirakulli është i destinuar për të konfirmuar të vërtetën, dhe për këtë duhet të kontrollohet me të vërtetën, jo kundër saj».

Provokimet moderne dhe përgjigja integrative

Teologjia moderne e zakonshme është e përballuar me dy provokime: me imazhin shkencor që pres qëshirjen e lidhjes së shkaktues-shtojcës, dhe me kritikën historike që dyshon në drejtim të vërtetësisë së narratave antike. Përgjigja është përgjithësisht e paletarës, por jo e reduksionistike.

Shembulli irisjellës së Lazarit (Jn. 11): Leximi i letrar shoh në ato si rikthimin fizik në jetë. Racioni kritik mund të shpërndërrohet në legendë të vonë. Përgjigja teologjike (p.sh., te Rudolf Bultman ose në formë më moderate, te Raymond Brown) ofron të konsiderohet si simbol profetik, deklaratë narritive të fitores së Jezu mbi vdekjen. Ai besonte se Jona kishte besuar nërisjen fizike të Lazarit? Në mënyrë të probueshme, po. Por kuptimi teologjik i tekstit nuk është në fenomenin mjekësor, por në revelimin se Jezu është «risjela dhe jetës».

Përfundim: mirakulli si gjuha e besimit, jo si tij kundërshtim

Së kështu, shpërbërja racionale e mirakullit në teologjinë kristiane sot nuk është shpërndarja e tyre në procese natyrore ose shpërblim, por puna hermeneutike për shpërbërjen e tyre kuptimit në krah të një parimorimi kristian të përpunuar. Mirakulli më qëllon të jetë «përmasa e mendimit» për mendimin, kur ai nuk e konsideron atë si një shpërthim magjik të ligjeve fizike. Në vend të kësaj, ai kuptohet si një manifestim e fortë të veprimit të Zotit në botë, që gjithmonë respekton natyrën e kreaturave, por mëson dimensione të reja, që nuk mund të reduksohen në shkaktues-shtojcë, të kuptimit dhe blinis. Siç ka shkruar K.S. Lewis, «mirakulli nuk është shpërthimi i ligjeve natyrore, por një ngjarje e re, e shtuar nga Krijuesi». Teologjia moderne do t'i shtonte: ngjarje që mund të lexohet deri aty që është i hapur për dialogun e besimit dhe racionalitetit, duke pranuar objektivitetin e botës, por edhe atë që është i hapur për Transcendental.

Permanent link to this publication: