Deportimi i Çeçenëve: tragjedia historike e vitit 1944

Deportimi i Çeçenëve dhe Inxhuve, i njohur me emër kodifikues «Operacioni Çechevica», është një nga më të mëdhenjtë dhe tragjikët evenime në historinë politikës sovjetike të translokimeve forcadhshme. Akçi, e realizuar në shkurt 1944, ka çuar në heqjen totale të popullsisë vajnaxh nga tokat e tyre historike dhe vdekjen e deujshëm. Origjina, kryqëzimi dhe pasojat e saj janë një kompleksëshëm marrëdhënje midis paranoias staliniste, diskriminimit etnik dhe logjikës ushtarake të shtetit totalitar.

Origjina dhe paraprirjet e deportimit

Argumenti zyrtar për heqjen e Çeçenëve dhe Inxhuve ishte akuzimi i kolaboracionizmit masiv dhe aktivitetit antisovjetik gjatë Luftës Shtetërore të Madhe. Këto akuzime, megjithatë, u mështrenë shumë dhe nuk kanë parë gjendjen komplekse. Saktësisht, në teritorin e okupuar të Çeçeno-Ingushetisë u aktivizuan grupa antisovjetike, dhe u kanë dhënë vendin shumë raste dështimi nga Ushtria e Kuqe. Megjithatë, mijëra Çeçenë dhe Inxhu u luftuan me shenjë çlirim dhe u kënaqën me çmimet e larta shtetërore. Arsyet e vërteta të deportimit ishin më të thella: ndjenja historike e pafidës së shtetit central ndaj popujve malorë me traditat e fortë familjare, dëshira për t’u suprimuar çdo potencial separatizëm dhe praktika klasike e regjimit stalinist për t’u gjetur «përjashtuesi i brendshëm» për të bashkëngjitur shoqërinë rreth ideutës së luftës.

Shembulli i operacionit «Çechevica»: kronika e tragjedisë

Operacioni u planifikua dhe u mbajt me rregull të rreptë me udhëheqjen e Ministrës së Brendshëm Laverentii Beriës. Në fund të janarit 1944, në rajon u zhvendosën forca të mëdha të NKVD, NKGB dhe «Smersh» — rreth 100 mijë ushtarësh, që ishte më e madhe se numri i popullsisë mashkullore të rritur që duhej hequr. Mëngjesën e 23 shkurti, në ditën e Ushtrisë Shtetërore, operacioni u nis. Ushtarët hynin në shtëpi dhe me armët e armatosura dhënin banorëve deri në disa minuta deri në katër orë për të mbajtur. I lejohet të kthejë vetëm pak ushqim dhe bagazh me peshë deri në 100 kilogramë për familje. Njerëzit u ngarkuan në kamionët e gati, të cilët i dhanë në stazionet e trenit, ku i pritenin vagonët komerciale për transportimin e bregdetit — «vagonët telifish».

Rruga në anët e pamëshirshme dhe jetja në shpërngulje

Shpërngulja në Kazakistan dhe Kirgizistan u bë faza më vdekësore e tragjedisë. Vagonët e mbushur, ku njerëzit nuk kanë kushte sanitare elementare, u zhvendosën në lindje për disa javë. Ftohtia, shtresa, shkucja dhe epidemiat e tifit dhe dizenteries së shpejtë u shkaktuan vdekje të deujshëm, veçanërisht tek fëmijët dhe seniorët. Të vdekurit u urdhërua të heqen gjatë rrugës së trenit, pa u ndaluar. Sipas vlerësimeve të ndryshme, gjatë gjysmës së parë të shpërnguljes vdiqën 20 deri në 30% të numrit total të popullsisë që u deportua. Sipas arrijës në vend, njerëzit u vendosën në kolhoze dhe sovhoze, por u mbyllën të drejtat e tyre qytetare dhe u detyruan të regjistrohen rregullisht në komendanturën e NKVD. Çdo tentativë për të lënë vendin e shpërnguljes pa leje u këndej me punë katorgjike.

Pasojat politike dhe demografike

Më 7 mars 1944, Çeçeno-Ingushetia e ASSh u zëvendësua zyrtarisht. Territori i saj u nda midis rajoneve fqinj — Gjeorgji, Severna Oseti dhe rajoni i ri Groznyenski. Emrat e lidhur me kulturën vajnaxhe u ndryshuan masivisht. Departimi iu dha një goditje të rëndë fundit gjenofondit, kulturës tradicionale dhe strukturës sociale të popullit çeçen dhe inxh. Shpërngulja zgjati gjatë gjithë gjatës së gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjatë gjat
© library.rs

Permanent link to this publication: