Etika e punës në Islam: bazat teologjike, principet ekonomike dhe e drejta sociale

Etika e punës Islame është një sistem i plotë, i integruar në mendimin religjioz. Ajo bazohet jo në ideën protestante të kthimit të rrugës, por në konceptin e xhalifës (ushtërimit të njeriut në tokë) dhe adorimit në veprim. Punja në Islam është jo vetëm nevojë ekonomike, por gjithashtu detyrë religjioze (fard), formë adorimi ('ibada) dhe rrugë për arritjen e bëhjes së Zotit (baraka).

bazat teologjiko-filozofike

Punja si adorim ('ibada). Profeti Muhammed ka thënë: «Më i miri i arsimit është ai që vjen nga puna e dorës tuaj». Në ligjin Islame (fikh) puna e çështur është e barabartë me djudhadin në rrugën e Zotit (djudhadi i vogël — lufta me vetveten e mungesave dhe për mirëqeniet e familjes). Qëllimi i punës është jo vetëm arritja e mirëqenies materiale, por edhe arritja e qenies së Zotit (rida), ruajtja e çështjes së vetes dhe pavarësia nga mirëmbajtja.

Koncepti i xhalifës (ushtërimit). Njeriu është ushtëruesi i Zotit në tokë (Koran, 2:30), i thjeshtuar për të mirëqenien e botës ('imarat al-ard). Çdo veprim e krijuar (bujqësi, artizanat, tregtia, shkencat) konsiderohet si përmbyllja e kësaj misioni i deleguar. Punja është realizimi i amanës (ushtërimit), detyres së Zotit.

Strejtësia për rizk (udel). Rizk është gjithçka që përdor njeriu: pronë, arsim, zëvendësim. Islami inkurajon strehtësinë aktive për udhëtimin e udhëtimit të lejuar (rizk i halel). Përshpejtësia dhe tundja e përdorshme shpallen shpallë. Hadezi thotë: «Udhëtimi i mirëqenies së lejuar është detyra pas [detyrës së obligatorisë] shërbimit».

Balanci i botës së jetës dhe botës së mendjes. Në krahasim me asketizmin e shqetësuar, Islami nuk kërkon heqjen e mirëqenies botërore, e dhura nga Zotit, por nuk e shpallë që ato duhen të jenë objektivin e vet. Punja duhet të jetë e barabartë me detyrët e mendjes (gjashtë paraqitje të ditës), postimi në Ramazan. Kjo ide është e shquar në ajetin koranic: «Por, [përfunduar me shërbimin], shpërnguleni në tokë për të gjetur Zotin...» (62:10).

Principet ekonomiko-juridike që formojnë marrëdhëniet e punës

Etika e punës Islame konkretizohet në një rradhë kërcënimesh dhe prespektive ekonomike, regjuluar nga shariati:

Prohibicioni i ribës (procentit të rritur). Kjo është themeli i ekonomisë Islame. Çdo interes që është parakaluar është i pasigurt, sepse fitimi duhet të jetë prodhim i punës reale, rizikut ekonomik ose partneritetit. Kjo stimjonon financimin përmes partneritetit të fitimit e humbjes (mudaraba, musharakat), ku investitori dhe punëtori përbëjnë rriske dhe fitime, krijuar një model më të drejtë.

Principi i adlit (e drejtësisë). Ai i përket të gjitha aspektit: e drejta e pagës së punës (‘adl al-ajr), e cila duhet të jetë e lëshuar në kohë (Profeti thotë: «Jeni i detyruar të jeni i paguar punëtorit tuaj para se u shkojë uji i tij»), kushtet e drejta të punës dhe e drejta e tregtisë së çështur.

Prohibicioni i gararës (nëpërmes së cilit është e pakundërtuar dhe speculimit). Kontraktet e punës dhe transaksionet duhet të jenë e qartë, për t'iu shpërngulur fraudën dhe paprediktueshmërinë. Kjo shpallë lojërat e hazardit dhe transaksionet financiare të vetëm speculuese, që nuk janë të lidhura me sektorin ekonomik të realit.

Obligacioni i zakkatit (taksës së pastrimit). Zakkat (2.5% nga kapitali i akumuluar vjetër) është jo blerje, por veprim i detyruar i e drejtësisë sociale, që rishpërndan këtë pasuri. Kjo është një shënime, se të gjitha pronat përfshijnë Zotin, por njeriu është vetëm mbikërcuesi i tij.

Imperativi social: përgjegjësia kolektive

Etika Islame e punës thekson përgjegjësinë sociale të punëtorit (mustahdim) dhe qenien e punëtorit (adjir).

Rrjedha ndaj punëtorit: Punëtori nuk është mall. Profeti Muhammed u thoshte: «Bërat tuaj janë slujtët tuaj... Nënshtroni ata me këtë që neni, dëshironi, ndonjëherë, ta ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, ndonjëherë, nd
© library.rs

Permanent link to this publication: