Imazhet e femra ne ve shkërtjet e Charles Dickens: mes idealit viktorian dhe ribellimit social

Hyrja: Dickens si diagnostik i jetës së femrës

Charles Dickens, zakonisht i përqasjeve si këngëtar i vlerave familjare viktoriane, ka krijuar një nga më kompleksët dhe kontradiktore galere të imazheve femërore në letërsinë e shekullit XIX. Qëndrat e tij dallohen jashtë tipologjisë së vetme «angelit në shtëpi». Gjennom jetët e tyre ai studiojnë kufijtë e agjentimit femëror në shoqëri patriarkale, tragjединën e kufijve shoqëror dhe profunësinë e karaktereve që rrjedhin midis detyrës, dashurisë dhe jetës. Femrat e Dickens nuk janë vetëm funksione plotësues, por studime shoqëro-pshikologjike.

1. «Angelët në shtëpi»: bukuria si sfidë ndaj botës

Kjo tipologji, e cila përputhet me idealin viktorian, është përfaqësuar në rradhët e qëndrave themelore, por në Dickens ajo është rregullisht e papërqendruar.

Agni Uikfield («David Copperfield») është imazhi kanonik. Selfëndjekësia, mëdhenia e saj dhe dashuria e papajtueshme e saj e bëjnë atë «stjernë» të David. Megjithatë, pассивiteti i saj dhe pacifizmi i gati i saj shkaktojnë dyshime mbi realitetin e këtij ideali, duke i bërë Agnes më shumë një simbol sesa një njeri jetës.

Ester Sammerson («Shtëpia e Ftohtë») është versioni më kompleks dhe i zhvilluar. Si siredhë, me etiketën «nënlegjërore», ajo aktivisht kundërvetëron fatin e saj përmes punës, mirëqenies praktike dhe fuqisë së brendshme. Buquria e saj është një zgjedhje e qartë dhe e vështirë, jo një donim. Ajo nuk pritet të ruajë ndihmën, por është vetë e bëhet ndihmëtare për tjerët.

Emi (Kushët) Dorrith është kulmi i zhvillimit të këtij tipologjie. Angëllia e saj e dashurshme dhe selfëndjekësia (veçanërisht ndaj babait), bashkohen me fuqinë brendshme, qëndrueshmërinë e fuqishme dhe aftësinë e saj për të mbajtur shpirtin në kushte ujesh. Idealiteti i saj është aktiv, jo pasiv dhe i vështirë.

2. Viktima shoqërisë dhe «femrat e rrëmbyera»: kritika e standardeve dytësore

Dickens me shumë kujdes e përshkruan femrat që kanë qenë dëmtuar nga kushtet shoqërore dhe moraliteti i djalëzuar.

Nancy («Olliver Twist») është një nga imazhet më fuqishme dhe tragjike. Prostituete nga shtëpia e kërcarës, ajo më parë mbajti aftësinë për dashurinë dhe jetën. Konflikti i saj i brendshëm midis lejalitetit ndaj kërcarës Sikes dhe dëshirës për ta ruajtjen e Olliverit, si dhe fraza e saj famëkeqe se «më mirë që t’ëmroj në varr”, shfaqen bezdisjen e pozicionit të “femrës rrëmbyer”, për të cilën shoqëria nuk lëjon rrugë për kthim.

Emili («David Copperfield») dhe Marta Endell janë viktimat e tentimit dhe oshtimit shoqëror. Historia e tyre është një akuzë e drejtpërdrejtë e moralitetit dytësor, që kujdeset për femrën më rëndë se për burrën. Megjithatë, Dickens lënë për tyre mundësi për kthim përmes emigrimit (në Australi), që riflet kredinën e tij për mundësinë e paqartësuar përmes punës, si dhe zgjidhjen viktoriane të “problemeve shoqërore” përmes kolonizimit.

Ledi Izabella («Domby & Shtëpia e tyre») është viktimë e martës komerciale dhe diktaturës së burrit. Bunta e saj dhe fuga e saj janë një rast i rrembulluar për mbrojtjen e Dikens ndaj tiranise, edhe pse ai përfundon me vdekje sociale dhe ndarje me fëmijët.

3. Imazhet groteske dhe komike: mbajtësit e kërcënatit dhe energjisë

Dickens si satirist ka krijuar femra të kuptueshme, që e kanë ekipëruar hipertrofinë e saj si kritikë ndaj poroqeve shoqërore.

Miss Haversham («Mëdhaqet e Gjysmës») është trupi jetësor, imazhi i urtës së mëngjesit dhe dashurisë së femrës ndaj botës së burrit. Manipulimi i saj i Estellës është një tentativë e rëndomtë për të marrë përgjegjësi për jetën e saj të dëmtuar. Kjo është një imazh i thellë i dëmtimit psikologjik që ka çuar në monstrozitet.

Missis Jellaby («Shtëpia e Ftohtë») është një satirë ndaj “filantropisë teleskopike”. Dashuria e saj për ta ruajtjen e popujve të largët Borriobuli-Gha, kur shtëpia e saj dhe fëmijët e saj janë të pafundueshëm, shfaqë jashtëmjerësinë e aktivitetit shoqëror në mënyrë që shkakton shkaktime.

Missis Gamp («Martin Chuzzlewit») është imazhi i burleskës, i fiziologjisë, e ftohtë dhe e fshatë. “Mëdhenia” e saj e jetësore, dashuria për gjin, dhe referimet të përsëritura për bashkëshortin e fiktivë, krijojnë imazhin e fuqisë së jetës që gëzon mbi kufijtë e moralitetit.

4. Femrat e rrëmbyera dhe leonët aristokratikë: kritika e lazërisë dhe shpërfilljes

Estella («Mëdhaqet e Gjysmës») është “e mëdha për ta rrëshqyer zemrat e burrit”. Ajo është produkt i manipulimit të Miss Haversham, e frikësht, e bukur dhe e ecur. Tragjedia e saj është ecuri që e mbylënë aftësinë për t’u dashur. Estella është viktimë që është bërë palë e ekzekutimit, që e bën atë imazhin psikologjikisht të gjërë.

Ledi Dedlock («Shtëpia e Ftohtë») është imazhi i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i shumëzuar, i
© library.rs

Permanent link to this publication: