Razgovara se o gljivici Candida auris, ko Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) uključila u listu patogeni koji predstavljaju kritičnu ugrožu.

Ovo je detaljan analiz situacije, izrađen u obliku naučno-popularnog članka.

Super gljivica Candida auris: nevidljiva pandemija, koja nabira snagu u Evropi

Koncepcija «super gljivica» se odnosi na patogeni gljivasti gobic Candida auris, koji pokazuje uznemirujuću otpornost na većinu postojećih protigribnih lijekova. Od trenutka njegovog prvog opisivanja 2009. godine (izdvojena iz ušne sira pacijenta u Japanu, odakle i ime «auris» — uho), ovaj mikroorganizam brzo se širi po cijelom svijetu, pretvarajući se u jednu od najopasnijih unutrašnjih infekcija. U Evropi, sa svom gustom naseljenosti i aktivnim migracijskim tokovima, epizode C. auris se javljaju sve češće, uzrokujući zabrinutost kod epidemiologa i liječnika.

Uničajna opasnost i otpornost patogena

Glavna osobina Candida auris, koja ga čini «super gljivicom», je mnogobrojna lekarna otpornost. Mnogi štambi pokazuju otpornost na tri glavna klase protigribnih lijekova (azolima, ekinokandinima i polienima), što izrazito teško, a ponekad i nemoguće otežava liječenje infekcije. Pored toga, gljivica je iznimno izdržljiva u vanjskoj sredini. Za razliku od svog poznatijeg rođaka Candida albicans, C. auris može dulje ostanati na površinama u bolničkim sobama (meblji, opremi, zidovima), otporan na dejstvo mnogih dezinfekcijskih sredstava na osnovu četvrtičnih amonijevih vezi i može se prenositi ne samo od čoveka do čoveka, već i kroz kontaminirane objekte.

Grupe rizika i klinička slika

Za zdravog čoveka sa nezaštećenom imunskom sistemom Candida auris, u pravilu, ne predstavlja ozbiljnu ugrožu. Glavnu grupu rizika čine teško bolesni pacijenti u bolnicama:

• Pacijenti odjeljenja reanimacije i intenzivne terapije.

• Ljudi sa oslabljenim imunitetom (nakon hemoterapije, transplantacije organa, sa HIV).

• Pacijenti sa više katetera ili na umetnoj ventilaciji pluća.

• Bolesnici sa hroničnim bolestima, poput šećerne bolesti.

Gljivica može izazivati invazivne infekcije, uključujući kandidemiju (zaraza krvi), ranne infekcije i otite. Smrtnost pri invazivnim infekcijama, izazvanim C. auris, procjenjuje se između 30% do 60%, ali je važno napomenuti da su te brojke većim delom vezane za težinu osnovne bolesti kod pacijenata.

Uzroci brzog širenja u Evropi

Širenje «super gljivice» po evropskom kontinentu uzrokovano je nekoliko međusobno povezanih faktora. Ključnu ulogu igraju globalna putovanja i migracija, koja pridonose bespehemičnom prenošenju patogena iz regiona gdje je on endemičan. Nekada neefikasni metodi kontrole infekcija u nekim medicinskim ustanovama, posebno pod uslovima preterete, stvaraju idealne uslove za epizode. Pored toga, široko i ponekad neopravdano primenjivanje protigribnih lijekova u medicini i poljoprivredi stvara selektivno pritisak, što pridonosi preživljavanju i razmnožavanju samo onih štamba koji imaju otpornost.

Mere protivdejanja i strategije smanjivanja

Borba sa Candida auris zahteva kompleksni pristup na nacionalnom i međunarodnom nivou. Strategija smanjivanja uključuje:

1. pojačanje epidemiološkog nadzora: brzo otkrivanje i izolacija inficiranih ili koloniziranih pacijenata.

2. strog kontrol nad infekcijama: korištenje dezinfekcijskih sredstava sa dokazanim efikasnošću protiv C. auris (npr. na osnovu hlor), pažljiva obrada soba i opreme.

3. skrining pacijenata: provođenje testova kod pacijenata koji dolaze iz grupa rizika ili iz regiona sa registrovanim epizodama.

4. razvoj novih lijekova: uložaji u istraživanja i stvaranje novih klasa protigribnih sredstava, prema kojima nema otpornosti kod patogena.

Takođe, širenje Candida auris u Evropi predstavlja tišu, ali iznimno opasnu epidemiju, koja izaziva izazov sistemima zdravstva. Uspeh u borbi sa njom će zavisi od koordiniranih dejstava, prilagođenog finansiranja i strogega poštovanja protokola bezbednosti infekcija, kako bi se spriječilo pretvaranje bolnica u mesta lečenja u ognjишta smrtonosnih infekcija.

Permanent link to this publication: