Mediatorja në shkollë si instrument për përballimin me fenomenin e izolimit të prindërve ndaj atës: metodologjia dhe sfidat

Hyrja: Shkolla si teritorium i neutral ndaj konfliktit familjar

Fenomeni i izolimit të prindërve (IPRO), apo sindromi i izolimit të prindërve (në debatet ndërkombëtare – Parental Alienation, PA), është situata kur fëmija, ndikuar nga njëri nga prindërit (shumë herë ai me të cilin jeton), i kundërvendos dhe tregon mospajtim ndaj tjerës prindri. Shkolla, si institut social i rëndësishëm në jetën e fëmijës, shpesh involvohet në këtë konflikt, qëndron si fushë për ekuipimin e tij ose – me arsye të mirë – si platformë unike për regjulimin e tij. Mediatorja shkollore, e pranishme për specifikën e IPRO, mund të jetë instrument efektiv për riparimin e komunikimit, mbrojtjen e interesave të fëmijës dhe parandalimin e përdorimit të sistemit arsimor si instrument presionimi ndaj atës.

1. Specifikët e izolimit të prindërve ndaj atës dhe roli i shkollës

IPRO-ja ndaj atës shpesh ndërrohet nga stereotipet gjenderore dhe praktikat sociale të cilat kanë qenë formuar. Mëmja, si prindri që më shumë jeton me fëmijën, ka më shumë mundësi për t’i ndikuar në perceptimin e përditshëm të fëmijës dhe kontrolën mbi komunikimin e tij. Shkolla, në këtë situatë, rrezikon të jetë agjenti, që nëpërmjet qartësisë së përshtatshme i fuqizon izolimin, përmes:

Perceptimi automatik i mëmjes si «kontakti kryesor».

Pranimi i informacionit nën kryeqendrë prej një prindri.

Mungesa e veprimtarisë kur u shikojnë simptomat e IPRO-t (refuzi i komunikimit me atës, mospajtim demonstrues, akuzime paradoksale).

Si që shkolla ka nevojë për protokol të veprimeve special, ku mediatorja është elementi qendror.

2. Modeli i mediatorjes shkollore për IPRO: principet dhe kufijt

Mediatorja klasike, e bazuar në vullnetarëtësi dhe barazimin e pjesëmarrësve, në situatën e konfliktit të acut shërbehet ndryshe.

Principet e rëndësishme:

Prioriteti i interesave të fëmijës (aproksim i fëmijës). Mediatorja nuk synon për armonizimin e prindërve qoftë sa jetë e nevojshme, por për riparimin e mundësisë së fëmijës për të qenë me një rrugë sigurt dhe të plotë me të dy prindërit.

Neutraliteti dhe paqëndrësia e shkollës. Mediatori (psikologu shkollore, pedagog social i specializuar ose ekspert i jashtëm) duhet të jetë i lirë nga çdo lianë. Ka nevojë nga administrata e shkollës t’i kthejë rregullat interne e rëndësishme.

Informimi mbi dinamikën e IPRO-t. Mediatori duhet të kuptojë mekanismet e indoktrinimit, simptomënë (mushkëmbim «e gjallë e e vdekur» i fëmijës, fenomeni i «mendorrit të pavarur»), dhe t’i shmangë veprimeve që mund të fuqizon izolimin (p.sh., presion i drejtpërdrejt i mbi fëmijën me kërkesën që t’i takohet atës).

Mërgjithësia dhe etapasitë e shumëfishta. Procesi zakonisht nuk fillon me një takim bashkë. Më shumë herë është e nevojshme puna paraprake të veçantë me çdo prindër dhe fëmijë.

Kufijt:

Mediatorja është e pamundur kur ekziston provë e dërguar e vuajtjes ose e rëndësishme psikike te njërit prej prindërve.

Procesi kërkon kualifikim të lartë të mediatorit, që kupton psikologjinë e divorcimit të konfliktuar dhe e IPRO-t.

Suksesi është i përshtatshëm me gati të dialogut të «izoluarit» prindri (shumë herë mëmja). Shkolla mund të krijojë kushte, por nuk mund të detyrojë.

3. Etapat e procesit mediator të IPRO-t në shkollë

Eta 1. Identifikimi i problemit dhe thirrja për pjesëmarrje.
Initiatori mund të jetë atës, mësuesi, që ka zbuluar ndryshime në comportamentin e fëmijës, ose psikologu. Shkolla dërgon thirrje zyrtare, neutral për të dy prindërit për konsultacion, duke theksuar koncentrimin në gjendjen e fëmijës, jo në diskutimin e konfliktit të tyre.

Eta 2. Takimet individuale (kausacioni).
Mediatori takohet veçanërisht me atës dhe mëmjen. Qëllimet:

Leximi i pozitave, pa vlerësimin e tyre saktësisë.

Identifikimi i «pikave të ngrohta» (pyetje rreth planifikimit, performancës, shërbimeve mjekësore).

Formimi i objektivit të përgjithshëm: «Si mund, gjatë konfliktit, të sigurojmë që fëmijës sime të jetë mësimi i qendruar dhe mbështetja që duhet nga dy anët?»

Marrja e një marrëveshje parakohore rreth rregullave të komunikimit përmes shkollës (p.sh., përdorimi i një chat të përbashkët me mësuesin, ku ripërditësohen të gjitha mesazhet e rëndësishme).

Eta 3. Puna me fëmijën.
Përmes psikologut shkollore, në formatë terapeutike, jo këshillimore. Qëllimi është të jepë fëmijës vokal, pa e ndërgjegjuar atë për të zgjedhur midis prindërve. Përdoren teknikat proektive, rritja familjar, legjenda.

Eta 4. Takimi bashkë (fasilitimi).
Përmes gati të dy anët. Fokus në pyetje specifike të jetës së shkollës, ku bashkëpunimi është i nevojshëm:

Shpallja e një protokoli të përbashkët informimi: kjo, si, kur merr informacioni, kjo, se, për mësimin, këshilltë, aktivitetet.

Marrja përshtatëse e pjesëmarrjes në aktivitetet shkollore: si atës i ati mund të preserohet ose të jetë i veçantë në festat, që të mos krijojë stres për fëmijën.

Planu i veprimeve në situata krishtore (sëmundja e fëmijës, konflikti në klasë).

Eta 5. Mbrojtja e marrëveshjes shkruar dhe monitorimi.
Dërgimet arritët fiksohen në një memorandum shkruar. Shkolla emron përgjegjës (mësuesin ose psikologun) për monitorimin e lehtë të ekzekutimit të tyre dhe mbajtjen e rregullishtë «synimeve’.

4. Fitoret e mediatorjes shkollore dhe shembujt

Teritoriumi i neutralitetit: Shkolla është një ambient e njohur dhe i sigurt për fëmijën, më pak i ngjashëm emocionalisht me gjyqin ose apartamentin e një prindri.

Operativiteti dhe i panjohur (përveç proceseve gjyqësore).

Fokus në futurin dhe konkretët: Në vend të diskutimit rreth dëmtimit të kaluar – planifikimi i veprimeve të specifike.

Shembull i praktikës suksesshme: Në disa shkolla në Finlandë dhe Kanadë funksionojnë programet «Rritje e bashkëpunimit të prindërve pas divorcit», ku mediatorët shkollore ndihmojnë prindërit për t’i zhvilluar «Planin e bashkëpunimit të prindërve në shkollë», që becomes aplikim te marrëveshjes së tyre të përbashkët. Ky është i përgjegjshëm për reduktimin e situatave konflikte në 40-60%.

5. Rizikat dhe dilemat etike

Mjekësia e procesit: Njëra e dyja anët mund të përdorë mediatorjen për të mbledhur informacion ose për t’u shfaqur si bashkëpunim falas.

Ujohja e mediatorit: Punimi me raste të konfliktuar të lartë kërkon supervizim.

Kufijt e kompetencës: Shkolla nuk duhet të zëvendësojë gjyqin ose autoritetet e mbrojtjes. Nëse mediatorja nuk arrin, mësuesi duhet të regjistrojë me qartësi simptomat e IPRO-t për t’u ofruar gjyqit një konkluzion neutral mbi comportamentin e fëmijës dhe prindërve.

Përfundim: nga reagimi në sistemin e parandalimit

Mediatorja në shkollë për IPRO-t ndaj atës është jo një «diskutim» e vetme, por element i punës sistematike për krijimin e një ambienti inkluziv dhe i sigurt për fëmijët e familjeve të ndarë. Për t’u implementuar këtë kërkon mësimim të stafit, zhvillimin e regjulimeve interne dhe ndryshëm ndjekje me psikologët familjarë dhe gjyqet. Suksesi i mediatorjes shkollore nuk arrin gjithmonë në riparimin e të dyje marrëdhënieve, por është i aftë:

T’u ndalë përdorimi i fëmijës si instrument konflikti.

T’i riparojë komunikimin funksional të prindërve për pyetjet e shkollës.

T’i jepë fëmijës signalin se shkolla e shikon problemën e tij dhe e krijon një hapësirë të sigurt për të.

T’i formojë atës për një ekspertësi të qëndrueshëm dhe e respektuar në pjesëmarrjen e arsimor të fëmijës.

Meqenëse, shkolla, duke pranuar rolin e mediatorit, transformat nga observator pasiv ose pjesëmarrës i pavullnetar i konfliktit në mbrojtës aktiv i interesave të fëmijës dhe në drejtuesin e principit të bashkëpunimit të barabartë dhe të përgjegjshëm prindëri, që është krahëkulla në përballimin me fenomenin e izolimit të prindërve.
© library.rs

Permanent link to this publication: