PSIHIČKO ZDRAVLJE NA RADIŠTU: NEUROBIOLOGIJA, KORPORATIVNA KULTURA I EKONOMIJA BLAŽITIJA

PSIHIČKO ZDRAVLJE NA RADIŠTU JE PRESTAO BITI OSOBNIM POSLOVOM ZA ZAPOŠLJENIKA I PRETVARAO SE U KRITIČAN FAKTOR ORGANIZACIJSKE EFEKTIVNOSTI, EKONOMSKE USTALJIVosti I ETIČKE ODGOVARALosti POSLOVA. NJEGO POČETANJE EVOLUCIJA OD OTUČENJA KLINIČKIH RASPOREDI DO STANJA BLAŽITIJA, KAD Ljudski ZAČIN REALIZIRA SVOJ POTENCIJAL, SPRAVLJA STRES I PRODUKTIVNO RABOTI.

NEUROBIOLOGIJA I PSICOFIZIOLOGIJA RADIŠNE SREDINE

SOVREMENA RADIŠNA SREDINA NEPREKIDNO UZGODAVLJA NA LIMBICKU SISTEMU I PREFRONTALNU KORU GLAVNOG MATOČA. KLJUČNI STRESSORI AKTIVIRAJU HIPOTALAMO-HIPOFIZARNO-ADRENALNOJ OSI, VOĐEĆI DO HRONIČNO UVEĆANOG NIVOA KORTIZOLA.

FAKTORI, STVARAJUĆI NEUROBIOLOŠKI DISBALANS:

HRONIČNA NEOPIJEDINJENOST I ODSUSTVO KONTROLA (FENOMEN «NAUCENA BEZPOMOČNOST») SUPRIMAJU AKTIVNOST PREFRONTALNE KORE, ODGOVARAĆE ZA PLANIRANJE I PRIJETANJE ODLUKA, I POVEĆAJU AKTIVNOST MINDALE, CENTRA STRAHA.

CIKLJEDNA PEREGRAŽA I VIŠESTRUČNOST. POSTOJANJE PREKLAPANJA PAŽNJE ISTROŠI NEUROMEDIJATORNE SISTEME, SNIŽAJUĆI KOGNITIVNE FUNKCIJE I POVEĆAJUĆI IZBESIČENOST. ISTRAŽIVANJA STANFORDSKOG UNIVERZITETA PRIKAZUJU DA VIŠESTRUČNIčI OSOBI LOŠE FILTRIRAJU INFORMACIJE I DEMONSTRIRAJU NIŽUJU PRODUKTIVNOST.

SOCIALNA IZOLACIJA I TOksičNE ODNOŠENJE. NEGATIVNA SOCIALNA INTERAKCIJA UVEĆAJU NIVO VULGARNIH CITOKINA U ORGANIZMU, ŠTO KORELACIJUJE SA RAZVOJEM DEPRESSIONA.

INTERESANTAN FAKT: ISTRAŽIVANJE, PROVEDENO NA UNIVERZITETU KALIFORNIJE, BERKLI, Otkrilo DA LIĐERI S VISOKIM UROVNIEM EMOCIONALNOG INTELEKTA SPRAVljUJU SNIŽENJE NIVOA KORTIZOLA U SVOJIM PODREDNIM I POVEĆAJU NIVO OKSITOČINA (“GORMON DOVJERJA”), STVARAJUĆI NEUROBIOLOŠKU OSNOVU ZA PSIHOLOŠKU BEZBEBEDNOST.

ORGANIZACIJSKE DETERMINANTE PSIHIČKOG ZDRAVLJA

POGLEDEM NA MODELE SVETSKOG ZDRAVLJSTVENOG ZAVJEDA I INSTITUTA GALLUPA, KLJUČNI RIZICI I ZAŠTITNI FAKTORI LEŽU U STRUKTURI RADA:

RIZICI (PSIHIČKI I SOCIJALNI FAKTORI RIZIKA):

NEADEKVATNA NALOŽA: KAO PEREGRAŽA, TAKO I NEDOISPORABA NA URADE.

NISKA KONTROLA/AUTONOMIJA: NEMOGUĆNOST UPLIČANJA U PROCES I GRAFIK RADA.

NEJAČNA ROLA I OČEKIVANJA: ROLNA NEOOPREDINJENOST UVEĆAJE TRAŽENOST NA 35%.

ODSUSTANJE PODPore od strane rukovodstva i kolega.

ORGANIZACIJSKA NESPRAVEDLIVOST: NESREDNJE RASPORED RESURSA I NAGRADA.

ZAŠTITNI FAKTORI:

BALANS IŠRAĐENJA I ODGOVARAĆENJA (ZIGURISTOV MODEL).

PSIHOLOŠKA BEZBEBEDNOST: MOGUĆNOST IZRAŽAVANJA BEZ STRAHA OD PUNIŠTENJA (KONCEPCIJA EMI EDDMONDSON, HARVARD).

PRIZNAZANJE I REAKCIJA: REGULARNO POZITIVNO PODKREPNJENJE AKTIVIRA SISTEMU ODGOVARAĆENJA MOZGA.

PRIMER: ŠIROKO PROVRŽENI LJONGITUDNI ISTRUŽIVANJE WHITEHALL II MEĐU BRIŢANSKIM DRŽAVNIKOM dokazalo DA NIŽI KONTROL NAD RADOVANJEM PROROKUJE RAZVOJ DEPRESSIONA I KARDIOVASKULARNIH BOLESTI efiktnije nego tradicionalni faktori rizika poput pušenja.

EKONOMSKA LOGIKA INVESTICija U PSIHIČKO ZDRAVLJE
IGNORIRANJE PROBLEME PSIHIČKOG ZDRAVLJA VOĐE DO PRIMJETNIH EKONOMSKIH GUBI:

SNIŽENJE PRODUKTIVNOSTI (PREZENTEIZAM). ZAPOŠLJENIK PRISUTNIJUJE, NO NE RABOTIJE EFIKTIVNO IZAJEDNO ZA VŽIGANJE, DEPRESSIONI ili UZBUĆENOST. POGLEDEM NA PODACI SVETSKOG ZDRAVLJSTVENOG ZAVJEDA, NA PREZENTEIZAM DOGODI SE 3-5 puta više gubitaka nego NA ABSENTEIZAM (PROGULE).

TEKUĆOST KADRA. ZAMJENA SPEĆIALISTA STOJI U 50-200% njegova godišnjeg plaća.

PRAVNI RIZICI I REPUTACIJSKI ŠTETNIčI. U EVROPI I JAPONiji SUDI PRIZNAJU SLUČAJE DEPRESSIONA I SAMOUBICJA, IZAZVANE PERERADOM (KAROSI), NESREĆNIM SLUČAJIMA NA PROIZVODNJI.

POLOŽITAN ROI (OBUČAĆENOST INVESTICija): PROGRAMI PODPore PSIHIČKOG ZDRAVLJA (EAP, treningi, terapija) PRIKAZUJU ROI od 1 do 5 na svaki uložen dolار zbog sniženja medicinskih troškova, ABSENTEIZMA I POVEĆANJA PRODUKTIVNOSTI (istraživanja Deloitte, Harvard Business Review).

NAJAVNI CORPORATIVNI PRAKTIKE

PROAKTIVNA, A NE REAKTIVNA STRATEGIJU. KOMPANIJE-LIĐERI (UNILEVER, MICROSOFT) SMJEŠTAJU FOKUS S LECENJU KRIZIHA NA STVARANJE SREDINE, KOJA ih PREVENTIRA. TO UKLUČUJE REGULARNE ANONIMNE ANKETE O PSIHOLOŠKOM KLIMATU, A NE SAMO O UVOĆENI.

OBUČENJE RUKOVODIĆA. RUKOVODIĆI PRVE LINIJE — KLJUČNO ZVONO. Takve programe, KAO Mental Health First Aid, UČE ih prepoznavati znakove distresa i ispravno ih smjerovati do stručnjaka.

NORMALIZACIJA POZIVANJA ZA POMOĆ. IZLAŽANJA TOP-MENEDŽERa o njihovom iskustvu borbe sa stresom ili depresijom (KAO TO je učinio generalni direktor Lloyds Banking Group) uništavaju stigmatu.

DIZAJN RADIŠNE SREDINE I Vremena. UvedENJE “TIHIH ZONA”, GIBKOG GRAFIKA, PRAVA NA ODKONEČENJE (right to disconnect), KAO ZAKONODAVNO扎GRAĐENо Vo FRANCIJI I ITALiji.

KONKRETNI PRIMER — KOMPANIJA Johnson & Johnson. njihov kompleksni program “Energy for Performance” (obuka upravljanja energijom, sном, hranom) od 2009. godine donio je uštedku oko 250 milijuna dolara na medicinskim troškovima i dalo ROI od 1.88–2.69 na svaki uložen dolar.

IZAZOVI BUDUĆE I ETIČKI IMPERATIVI

CIFROVIZACIJA I UdALJENI rad. STIRANJE GRANIĆA zahtijeva novi smjerski znanja digitalne higijene i profylaktike “digitalnog vžiganja”.

AI I MONITORING. ETIČNO KORIŠTENJE TEHNOLOGIJA ZA ANALIZU NIVOA STRESA (npr., po uzorcima elektroničke pošte) — DELIČNA GRANIĆA između ZAOKREPLJENJA I UTRUČENJA U privatni život.

INKLUSIVNOST. UKLJUČENJE NEURODIVERZITETA (ljudi s autizmom, ADHD) zahtijeva adaptaciju radnih procesa za raskrivanje njihovih specifičnih talenata.

ZAKLJUČENJE

PSIHIČKO ZDRAVLJE NA RADIŠTU — TO NI PERIFERNI “SOCIJALSKI” AKTIV, VEĆ STRATEŠKI AKTIV I INDIKATOR ZRELOSTI ORGANIZACIJE. SOVREMENA NAUKA jasno pokazuje: INVESTICija U PSIHIČKO BLAŽITIJE ZAPOŠLJENIKA — TO NI BLAGOTVORITELJSTVO, VEĆ EKONOMSKO OBAZNAZNO ULOŽENJE U Ljudski KAPITAL, KOJE direktno utječe NA KREATIVEĆ, LOJALNOST, INOVACIJE I, NA KRAJU, NA PROFIT.

ODGOVARALOST RASPOREDI SE NA tri NIVOVA: ORGANIZACIJA stvara sigurnu sredinu i kulturu, menadžment formira podržavajuće dnevne prakse, a zapošljenik preuzima odgovornost za iskorištavanje pruženih resursa. USTALJENI POSLOVNI BUDUĆE — TO JE TA KOMPANIJA gdje je psihičko zdravlje integrirano u DNK korporativne kulture, gde svaki radnik je vidjen ne kao pas, nego kao cjelovit čovjek, čiji blagodostojanstvo je osnova za dugoročni uspjeh. Ignorisanje tog aspekta u dobu kreativne ekonomije i borbe za talente je jednako STRATEŠKOM SAMOUBICU poslovnice.

Permanent link to this publication: