Pranoshja. Çfarë është kjo? Emocion? Emoci? Illuzion e shërbimit? Ose diçka më të madhe? Në filozofinë dhe në religjon, pranoshja paraqitet jo si vullnetarësi, por si forca ontologjike. Forca që strukturon kohën, jep mendjen e suflimit ndaj suflimit dhe lejon njeriun të lëvizë para, kur raci thotë “pajto”. A mund të konsiderohet pranoshja si realitet objektiv? Po, nëse e kuptohet si një karakteristikë themelore e ekzistencës, drejtuar në të ardhmen.

Pranoshja si kusht për ekzistencën

Pranoshja nuk rrjedh nga vend i braktisur. Është atje ku ka kohën dhe mendjen. Njeriu nuk pranohet — ai priten. Njeriu pranohet, sepse ai më njeh finaletë e vetme dhe se të ardhmen nuk është e përcaktuar. Pranoshja është mënyra e përgjegjësisë ndaj neplotësisë. Ajo nuk garanton rezultatin, por krijon hapësirën për veprim. Pa pranoshje, njeriu nuk mund të dalë jashtë shtëpisë, nuk mund të rrisë sërisht. Pranoshja është karburanti i vullnetit. Dhe në këtë mënyrë ajo është sa objektive, sa gravitacioni. Nuk e shihim, por sentojmë veprimin e saj.

Pranoshja në filozofinë: nga antikiteti deri tek modernët

Për grekët e lashtë, pranoshja ishte ambivalente. Në mitin e Pandorës, pranoshja mbetet në fund të shtyllës, kur të gjitha kërcënimet kanë shpërngulur. Ky është jo optimizëm, por thirrje: edhe në situatën më beznaqëse, ka fund të fundit. Platon konsideronte pranoshjen si “sënin e njeriut që jeton”. Për stoikët, pranoshja ishte e papërvojshme — ata preferonin pranimin e paqëndrueshëm. Por kristianizmi uzhuroi pranoshjen në nivelin e virtutës. Apostoli Pavli e vendosë pranoshjen kështu, siç është e përgjegjshme me besimin dhe dashurinë. Në shekullin XX, filozofët (Blok, Marsel, Levinas) kthehen tek pranoshja si kategori që përcakton ekzistencën njerëzore. Pranoshja është jo ikje nga realiteti, por transformimi i saj.

Objektiviteti i pranoshjes

Si mund të jetë objektiv kjo që jeton në mendjen? Pranoshja është objektive jo si objekt fizik, por si strukturë e përvojës njerëzore. ajo ekziston në mënyrën e cila njeriu planifikon, si ai përgjigjet tek kalimi i vetëm dhe tek të ardhmen. Pranoshja është e përfshirë në gjuhën, në kulturën, në institucionet shoqërore. Revolucionet, zbulimet shkencore, lindja e fëmijëve – gjithçka është e pamundur pa pranoshje. Konseqencat e saj janë realitet. Të gjitha këto, pranoshja është realitet.

Perspektiva fetare: pranoshja si dhimë

Në traditat fetare, pranoshja shpesh shquhet si dhimë. Në kristianizëm, ajo është e lidhur me besimin nërisjen e rindërtimit dhe shpëtim. Ky është jo vetëm besim se gjithçka do të jetë mirë, por besim se ka një mendje që përtej vdekjes. Pranoshja është mënyra për të mbajtur lidhjen me transendentin. Në budizëm, pranoshja gjithashtu ekziston, por si lirimi nga suflimi. Në islam, pranoshja është besimi në mëkëmbësi të Allahu. Në të gjitha rastet, pranoshja lidh tokën me qiellin. Ajo nuk shkruan suflimin, por jepujë forën për të mbijetuar.

Pranoshja dhe veprimi

Pranoshja është jo pritje e pasive. Ajo është përgjegjësi aktive. Njeriu që pranohet nuk qëndron pa veprim. Ai vepron drejt pranoshjes së tij. Dhe për këtë arsye, pranoshja është e rëndësishme për etikën: nëse nuk pranohet për më të mirë, pse duhet ta bëjmë gjëra të mirë? Pranoshja është motori i ndryshimeve shoqërore. Pa pranoshje, nuk do të ishte lufta për të drejtat, për drejtimin, për paqen. Pranoshja është refuzi i pranimit të zotërisë si fundore.

Pranoshja si realitet objektiv në shekullin XXI

Në botën ku krizat ekologjike, luftët dhe neplotësia bëhen normë, pranoshja merr një zë të ri. Nuk mund të jemi të njihim se çfarë do të jetë të ardhmen. Por mund të zgjidhim pranoshjen – jo si shërbim, por si metodë. Së pari, pa pranoshje, nuk do të kërkonim zgjidhje. Pranoshja është vullneti për jetë. Dhe në këtë mënyrë, ajo mbetet një nga realitetet më objektive që na kemi.

Permanent link to this publication: