Ai nuk ishte artist, nuk ishte kritik në kuptim tradicional. Ai ishte trëgimtar talentësh. Wilhelm Uhde (Wilhelm Uhde) është koleksioner gjerman dhe teorist i artit, i cili jetoi në Paris në vitet e para të shekullit XX. Emri i tij nuk është tanimët i njohur si emrat e Picasso ose Matisse, por ai është ai që zbuloi artistët që arti zyrtar i prezirte: naivët, primativistët, «pikturuesit e shtunës së dytë». Uhde rrisqonte paraqitjen, reputacionin, dhe gjatë luftës jetën, për t’u treguar: gjeniu mund të jetojë në një mansardë të varfër dhe të shkruajë mbi karton. Nëpërmjet tij, ne e kemi Serafinën e Sanlisë, Henri Russo, Camille Bombois. Le t’u kuptojmë këtë, këtu ai është dhe si ai bëri zbulimet e tij.
Wilhelm Uhde u lind në vitin 1874 në Gjermani në një familje e pasur e tyre. Ai studioi ligj, por e braktisi për art. Në vitin 1904, u kthye në Paris, ku hapte një magazinë të vogël me tablo. Ai ishte një nga parët që filluan të blenden punët e Picasso, ende para se ai të bëhej i njohur. Uhde blinte «periodin e kuq», natyrmortët kubistike. Në vitin 1908, ai organizoi ekspozitën e Picasso në galerinën e tij. Kjo ishte suksesi komercial? Jo, më shumë rrizik. Por Uhde besonte në «fëmijën» e tij. Më vonë Picasso do të bëhej yll i botës, por Uhde mbeti në shenjë, por nuk e kërcënoi.
Në vitin 1908, Uhde e vërau në ekspozitë punët e Henri Russo, një bashkëshort i carburantit, i cili filloi të riprojtojë në pension. Russo u konsideronte si një vrasës, punët e tij u kërcënuar. Uhde e shiu forcën: mungesa e perspektivës, formët e primitivë, por me një besim të papërshkurtër. Ai blinte disa tablo të Russo, duke përfshirë «Çiganka e Nëndrmjetëmërisë». Nëpërmjet mbështetjes së Uhdes, Russo u vërejt nga avangardistët (Picasso organizoi festë në këtë rast në vitin 1908). Uhde shkruajti monografinë e parë për Russo. Që atëherë, «Bashkëshorti» konsiderohet si klasik.
Historia kryesore e Uhdes është ndeshja me Serafinë Louis. Në vitin 1912, jetojnë në Sanlisë, ai hyri në shtëpinë e bashkështetarëve për pritje e e vërau në këtë mur tablo: poma, vajra, gjethra të çuditshme. Bashkështetari i thirri se kjo u shkrua nga ushtraria, që purgonte shtëpinë. Uhde e gjeti Serafinën, e shikoj punët e saj të tjera dhe u shkatërrua. Ai blinte tablo të saj, i dha para për punët. Serafina thoshte: «Ai e ditë se anë gjithmonë me më marrin me vjen». Uhde organizonte ekspozita, por suksesi erdhi me vjec, kur Serafina ishte shumë e shkatërruar. Megjithatë, ai nuk e braktisi atë edhe në klinikë, i paguante shërbimet. Pas vdekjes së artistes, ai arriti të pranojë talentin e saj. Tani punët e saj shihen në Louvre.
Uhde nuk u përfshi. Ai kërkoi gjithë Francën «naivët» artistë, që nuk kishin mësuar në akademi. Zbuloi Camille Bombois (Camille Bombois) — ish luftëtar cirku, i cili riprojtoi gra të fuqishme dhe hana. Louis Vivin (Louis Vivin) — postier, autor i peizazheve urbane. André Bauchant (André Bauchant) — bujar, i cili krijonte scene biblike në stilin e primativizmit. Uhde i quajti këtë grup «Sacred Heart Painters» (piktorët e zemrës së shenjtë). Në vitin 1928, ai organizoi ekspozitën «Primativët të sotëm» në Paris. Publiku i riu, kritikët i akuzuan, por Uhde e ditë se këtë artistët janë e ardhmja.
Në vitin 1939, u nis Lufta e Dytë Botërore. Uhde ishte hebër, iu kishin bërë rrezikuar me deportimin. Ai u kthye nga Paris. Pjesa e koleksionit tij u konfiskua nga nazistët, por shumë tablo ai i dha ose i fsheu te miqtë. Në emigrim, ai vazhdoi të shkruajë artikuj rreth artit naiv. Pas luftës, u kthye në Paris, por galeria e tij u rrënuar. Ai vdiq në vitin 1947, gjerësisht i pamëshiruar. Por zbulimet e tij e kanë mbijetuar.
Uhde ishte një nga parët që teorikisht e bazua vlerën e artit naiv. Ai luftoi me modernistët, të cilët kishin kërkuar mësim akademik. Ai tregoi se besimi dhe vështirësia mund të jenë më të rëndësishme se teknika. Tani, arti naiv është pranuar nga muzeet në gjithë botën. Nëpërmjet Uhdes, ne e kemi kuptuar se shkëlqimet nuk gjenden gjithmonë në akademi.
Në vitin 2008, u lëshua filmi «Serafina» (rrethësuar nga Martin Provost), ku Uhde u shfaq si aktor gjerman Ulrich Tukur. Filmi fitoi «César», ai tregoi si Uhde i mbrojt Serafinën nga harrimi.
Zbulimi më i rëndësishëm i Uhdes nuk është artistët e veçantë, por principi: arti mund të jetë krijuar nga çdo njeri, i motër me një dashurie të brendshme. Ai e hapte dorën drejt një botës ku nuk ekzistojnë kufij midis profesionistit dhe amatorit. Kjo është trashëgimia e tij.
Новые публикации: |
Популярные у читателей: |
Новинки из других стран: |
![]() |
Контакты редакции |
О проекте · Новости · Реклама |
Сербская цифровая библиотека © Все права защищены
2014-2026, LIBRARY.RS - составная часть международной библиотечной сети Либмонстр (открыть карту) Сохраняя наследие Сербии |
Россия
Беларусь
Украина
Казахстан
Молдова
Таджикистан
Эстония
Россия-2
Беларусь-2
США-Великобритания
Швеция
Сербия