Tërëngadhetja e rritur në punim dhe jetë: si ti je të mbyllësh të jesh në modin e vazhduar të pavështjellësisë

Ty thjesht nisni me të përsëritur. Në mëngjes, më parë se të hapësh sytë, qëndra fillon të lëvizë më shpejt. Në mendje kalon lista e veprave që nuk janë bërë. Ty kontrolloni telefonin, edhe pse nuk ka shkruar asgjë. Ty ripërgjatisni mesazhet, edhe pse mund të pritej. Ty planifikoni, ripërcaktonisni, u mëngëllonisni, i parashikoni, i siguronisni. Kjo nuk është vetëm «perfeksionizëm» apo vetëm «përgjegjësi». Kjo është tërëngadhetja. Ajo hynë në jetën e përditshme, bëhet fonom i zakonshëm, ku nuk mërimosim më. Por ky fon nuk është normaliteti. Kjo është signal. Dhe nëse i keni një identifikim me veten, artikulli i mëmërit për të gjithë.

Tërëngadhetja si bashkëpunëtor modern: pse ne jetojme kështu

Ne jemi në një botë që vetëm provokon tërëngadhetjen. Zëri informacioni, disponibiliteti i vazhduar, kushtet e mbaruar, i papërcaktueshmëria, kërkesa që të jetë «produtiv» 24/7. Mënia e mendjes na pranë këtë si një pavështjellësi të vazhduar. Dhe ai reagon me mënyrën e vetme që është e disponueshme: i aktivizon sistemin e jetës. Adrenalin, kortizoli, ecuria e muskujve, lëvizja e qëndrueshme e qëndrës së gjakut — të gjitha funksionojnë si orë. Por këto orë janë të dëmtuara, sepse pavështjellësia nuk ka qenë e shpërngulur. Ajo kalon nga një mesazh në tjetër, nga një leter në tjetjën, nga një detyrë në listën e përkushtueshme.

Veçanërisht kjo manifestohet në punim. Ne martojmë të nuk arrinim, të gabohim, të nuk jemi vlerësuar, të humbim punën, të nuk jemi zëvendësuar. Tërëngadhetja bëhet brikësia që me e kemi në rritje, por kjo brikësi na vjen me lëndë. Ne mërzimë tërëngadhetjen me energji. Ne mërzimë frijën me përgjegjësi. Ne mërzimë kontrollin me mirëqenien. Ne jetojmë në këtë iluzion për vjetra.

Si tërëngadhetja manifestohet në trupin dhe jetën

Tërëngadhetja nuk është vetëm «mëndje». Kjo është gjendja e organizmit të gjithë. Nuk e kemi vërejtur se këmbët e na janë të përsëriturisht të kuptuara, se gjethra është e shkurtër, se ne respirojmë me shpejtësi dhe shumë herë. Nuk e kemi vërejtur se nia e na është e pavështjellë, se ne nisim me mendje për punë, se weekendet na kalohen me përgatitje për javën tjetër.

Në jetën tërëngadhetja manifestohet në mungesën e mundësisë për të rihuazhur, në mendjen e vëndosjes për shumë, në shumëshikimin me tjerët, në frijën për të ardhmen. Ne mërzimë gjëra të thjeshta, sepse mendja e na është e zënë me «skanimin e pavështjellësisë». Nuk jemi në gjendje të jetëm në momentin e tanishëm, sepse mendja e na është gjithmonë në ditën tjetër, në projektin tjetër, në gjendjen e mundshme të gabimit.

Në punim tërëngadhetja manifestohet në procrastiniminë që mërzohet me «marrja e informacionit», në kontrollin e përsëritur, në frijën për të deleguar, në mungesën e mundësisë për të thënë «jo», në nervozitetin për kolegët, në mendjen që nuk e bëjmë kurrë të gjitha.

Prej se çfarë rrënja tërëngadhetja: rrënjet që nuk e vërejmë

Çështja e jashtme ka rëndësi. Por arsyeja e thellë e tërëngadhetjes shpesh gjendet brenda. Kjo është nevojja e papërshtatshme për siguri. Kjo është frijja për t’u hequr. Kjo është instalimi që «duhet të jetë ideal për t’u mbajtur dashurie». Kjo është tradita e pranimit të përgjegjësisë për gjithçka, gjithashtu për ato që nuk përfshijnë. Kjo është mungesa e aftësisë për t’u besuar vetes dhe tjerëve. Kjo është besimi që botës i është i pavështjellë, dhe duhet të qenë gjithmonë i gatshëm.

Shumë prej nesh kanë mësuar këto instalime në fëmijërinë, kur dashuria ishte kushtëzuar, kur prindërit ishin tërëngadhet, kur gabimet u kërcënuan, jo u diskutuan. Dhe tani kemi këtë tërëngadhetje me veten në jetën e madhe, duke e projektuar në punë, në lidhjet, në ardhmen.

Si t’i kemi një diferenca midis mirëqenies së sëmundur dhe tërëngadhetjes së sëmundur

Është shumë i rëndësishëm të mësimohet këto gjendje. Mirëqenja e sëmundur manifestohet nëse ti mbaroni përgatitjen për një eveniment të rëndësishëm, por pasi përgatitja është mbaruar, jeni i gatshëm të ndryshoni. Tërëngadhetja e sëmundur nuk lënë veten asgjë, edhe pasi gjithçka është bërë.

Mirëqenja e sëmundur ndihmon të jeni i vëzhgueshëm dhe i përgjegjshëm. Tërëngadhetja e sëmundur paralizon, i mbyllë gjendjen e pranimit të vendimeve, e bën që ti ripërcaktoni gjithçka. Mirëqenja e sëmundur është veprim. Tërëngadhetja e sëmundur është «prokrastinacioni» i mendjes, që nuk arrin në rezultat, por vetëm e përmirëson.

Parajtja e parë për të ulur tërëngadhetjen: ndalja

Sasia më e vështirë është të pranojmë se jemi tërëngadhet. Nuk «përgjegjës», nuk «mëngëllloj», nuk «kontrolloj». Por vetëm tërëngadhet. Kjo pranimi nuk bën të dobët. Ai bën të besueshëm me veten.

Të dyti pasi t’i thoni vetes: «Ndal». Në momentin kur sentësh se tensioni i brendshëm fillon të rritet, bëj ndalim. Nuk bëj që t’i kontrollosh postën, nuk hapës dokumentin e ri, nuk fillosh detyrën e re. Vetëm ndal. Përdori 30 sekonda. Mbyll sytë. Inhito dhe hedh. Sento trupin. Pyet veten: «Çfarë mendoj tani? Këtu mendoj?».

Kjo mund të duket shumë e thjeshtë. Por ky ndalim është parajtja e parë për të mos qenë rob i tërëngadhetjes.

Të dyti pasi t’i thoni vetes: frymi si ikgjumi

Kjo kur tërëngadhetja rritet, frymi bëhet i shkurtër dhe i shpejtë. Kjo është një nga mekanizmat më të rëndësishëm që mbështeton tërëngadhetjen. Dhe për këtë arsye, nëse mësoni të kontrolloni frymin, mësoni të kontrolloni tërëngadhetjen.

Provoni një trajnim të thjeshtë: inhito për 4 numra, mbaj për 2, hedh për 6. Ripëri 5–6 herë. Kjo do t’i ndryshojë sistemin e mendjes sënde nga rregulli «duke bërë ose duke shpejtuar» në rregullin «të rihuazhur dhe të ripërbështetur’. Në këtë mënyrë, do t’i keni vërejtur se tensioni i shkon, se trupi i shkon, se mendjet e beni më qendrueshme.

Mund ta bëni këtë trajnim në çdo kohë: para një takimi të rëndësishëm, pas një dialogu të vështirë, në mëngjes për t’u përgatitur për ditën, dhe në mesnatë për t’u mbyllur mendjen.

Të treta pasi t’i thoni vetes: ndarja e përgjegjësisë

Njerëzit tërëngadhetsh shpesh pranojnë shumë. Ato sentojnë përgjegjësi për gjithçka: për projekt, për mendjen e kolegëve, për rezultatin e kompanisë, për mënyrën që i kanë pranuar, për se çfarë do të ndodhet nëse gabojnë. Kjo është një peshë e papajtueshme.

Provoni të ndarë përgjegjësinë. Pyet veten: «A është kjo e drejta e mia e përgjegjësisë?». Nëse nuk është, lëni. Nëse është, pyet veten: «Më jepim mënyrën për t’u ndikuar deri tani?». Nëse jeni i aftë, bëj. Nëse nuk jeni i aftë, pranojeni si fakt që nuk ka qenë i përgjegjshëm.

Tërëngadhetja e marrë përmirësimin e iluzionit të përfshirës. Kur pranojmë të mos pranohet ato që nuk përfshijnë, i marrim atë gjysmë që e marrim tërëngadhetjen.

Të katërtja pasi t’i thoni vetes: besimi në veten dhe tjerët

Një nga arsytë më të rëndësishëm e tërëngadhetjes është mungesa e besimit. Nuk besojmë veten («a mund të gaboj?»), nuk besojmë tjerët («a mund t’i shkaktojnë këtë?»), nuk besojmë procesin («a mund t’i shkaktojë këtë kurrë nuk do të jetë sipas planit?»). Kjo mungesë e besimit na bën të kontrollonim çdo detaj, dhe kjo, në turmë, e rrit tërëngadhetjen.

Filloni me pak: delegoni një detyrë, nuk kontrolloni atë menjëherë, lejoni veten të mos dëgjojmë të gjitha detajet. Provoni të besoni kolegën, të besoni veten, të besoni se shumica e problemave i përfundojnë, edhe pse nuk kontrolloni çdo hap.

Të gjashta pasi t’i thoni vetes: pranimi i i papërcaktueshmërisë

Tërëngadhetja nuk pranë i papërcaktueshmërisë. Ajo dëshiron të njihë çfarë do të ndodhet në fund të ditës, në fund të muajit, në fund të vitit. Por jetë nuk jep garantime. Kjo është e zakonshme.

Pranimi i i papërcaktueshmërisë është teknikë e rëndësishme që ul tërëngadhetjen. Nuk jeni i ditur se do të suksessh projektin, do të ruani punën, do të jetë të mirë. Por jeni i ditur se do t’i keni qëndrueshmëri me çfarë do të ndodhet. Që keni resurse, mbështetje, përvojë. Që keni qenë i aftë të këndrojë me çështjet e mëparshme. Pranimi i i papërcaktueshmërisë nuk është pasivitet. Është besim aktiv në veten dhe në jetë.

Kada duhet të kërkojmë ndihmë nga ekspert

Nëse tërëngadhetja mbyllë jetën, punën, nia, komunikimin — kjo nuk është vetëm « karakter’. Kjo është gjendje që kërkon ndihmë profesionale. Psikoterapia, veçanërisht kognitiv-bërthamore, ndihmon të zbulojmë dhe të ndryshojmë mendjet automatike që gjenerojnë tërëngadhetjen. Terapia me medikamente (në raste të rë
© library.rs

Permanent link to this publication: