Što je važno željeti sebi i drugima u Stari Novi god: semantička tradicija i psihologija smislenih želja

Želje u noć pred Stari Novi god (Vasiljeve večer, 13. januara) nisu samo ritualne formule vježnosti. U okviru tradicionalne kulture su imale silu prognošičkih i programirajućih izjava, a iz perspektive moderne psihologije i neurolingvistike predstavljaju alate pozitivnog futurizma i konstruiranja željene stvarnosti. njihov sadržaj, izrečen u ovom specifičnom «graničnom» kronotopu, nosi poseban semantički težinu.

1. Historiko-etnografski kontekst: magija prvog dana.

Ključ do razumijevanja važnosti želja leži u narodnom osjećanju Vasiljevog dana (14. januara) kao «dajućeg postavku» za cijeli godinu. U slavenskoj agrarnoj tradiciji je to bio dan zaklinanja budućeg žetva i blagostanja. Ritual «posjeka» (obsypanja kuće zrnom) bio je spremljen verbalnim formulama-želja, npr.: «Na sreću, na zdravlje, na novo leto!», «Urodu, Bože, svakog žita po zakrому, što po zakrому — velikim, a i u polju — kopnima!». Ove akcije i riječi bile su magičan akt «zasjeka» budućeg prosvetljenja. Željeti nešto značilo je aktivno učestvovati u stvaranju budućnosti, a ne pasivno očekivati.

Zanimljiv činjenica: U Poljskoj i drugim regijama postojao je običaj «vasiljeve kaše». Gospodarica je varila kastu do svjetlosti, i prema njenom izgledu su progadali o godini: puni čaščić i razlazna kasta predviđali su sreću i žetvu, a bježuća preko ruba ili tamna — zlouporot. Nakon progadavanja kastu su jedli, zaedajući (a dakle, pojačavajući) izrečene želje. Ovo je primjer duboke veze između verbalnog želja, akta i materijalnog nositelja (hrana).

2. Psihološki mehanizam: od želja do postavke.

Moderna psihologija (kognitivno-povjedbeni pristup, teorija postavke) objašnjava silu želja kroz nekoliko mehanizama:

Formiranje pozitivnog fokusa pažnje: Prigovarajući ili dobivajući želju, čovjek svjesno usmjerava pažnju na određene vrijednosti (zdravlje, ljubav, dovoljnost). Ovo premješta kognitivni fokus s problema i manjka na resurse i ciljeve, što je osnova pozitivnog razmišljanja.

Jakorjenje i samosvještajuće proročanstvo: Jarko, emocionalno obojeno želje, izrečeno u značajnom trenutku, postaje pozitivni jakorac. U budućnosti, suočavajući se s teškoćama, čovjek može neosvješteno pristupiti tome «zajakorčenom» resursnom stanju. Uz to, dobivši postavku («dobi više energije»), čovjek počinje nevoljko ponašati u skladu s njom, realizirajući efekt Pigmaliona na samom sebi.

Učvršćivanje društvenih veza: Akt međusobnih želja je ritual potvrde veze i međusobne skrbi. Ovo povisuje razine oksitocina (hormona privrženosti), pojačava osjećaj pripadanja grupi (porodici, krugu prijatelja), što je sam po sebi moćan faktor psihološkog blagostanja.

3. Semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semantička semanti
© library.rs

Permanent link to this publication: