Alica në Shtetin e Mirëqeshit: kontekstit modernë të botës së kujdestarës

Fjala që fillon me rënjen në nazorën e kafshës, që pastaj shumë vjet nuk humbë aktualitetin e saj. Më tepër, me çdo dekadë, ajo fiton kënaqësi të reja, duke u bërë një spejgle ku shihmë më shumë se botën e kujdestarës së Karollit, sa dhe realitetet absurde të vet. Tani «Alica në Shtetin e Mirëqeshit» është jo vetëm një libër fëmijësh, por edhe një traktat filozofik mbi gjuhën, autoritetin, identitetin dhe natyrën e realitetit. Në kohën e post-vërtetësisë, e shumëfishtësisë së informacionit dhe kufijve të papërcaktuar, personazhet e saj dhe dialogjet e saj dallohen si proroke.

Gjuha si labirint: përshëndetje që kemi humbur gjithëm më shumë me njëri-tjetër

Një nga skenat më të njohura në libër është dialogu midis Aliçës dhe Mysit, ku ajo përpiqet t’i thotë mbi katin e vet, ndërsa Mushi, me shokët, largohet nga biseda. Ky epizod është jo vetëm një burrë humor, por edhe një ilustrim shkëlqyeshëm se si një i njëjti gjuhë mund të jetë i papërcaktueshëm për ndjenjat e ndryshme. Tani, ne jemi në një botë ku çdo i thotë në zyrë e vet, dhe çdo fjalë humbën vlerën e saj. Politikës së manifestit, sloganët reklamuese, sloganët në rrjetet sociale — të gjitha këto janë si dialogu midis Aliçës dhe personazheve të Karollit: na shihmë fjalët, por mendja u largon.

Specifikisht, kjo manifestohet në kohën e luftëve informacionale, ku të njëjta evenime shprehen me gjuhë diametralisht të kundërt. Çdo i tillë është i sigurt për drejtimin e vet. Ne gjenden në një botë ku vlera e fjalës përcaktohet jo nga saktësia e saj, por nga pozita e gjuajtës. Këtu Aliça, që përpiqet t’i kuptojë këtë ose atë termin, gjendet në pozitën e çdo prej nesh.

Mbretëresha dhe autoriteti modern: shtëpia e autoritetit si kështjellë e autoritetit

Mbretëresha e kuqe me këtë «Të ndërrtojë kokën!» është simbol i autoritarizmit burokratik dhe autoritetit të padëshirshëm. Në botën moderne, ne shihmë shumë ekzemplare të saj: kryetarët që pranojnë vendime pa të dalluar në faktin; zyrtarët që veçojnë sipas instruksioneve, edhe kur instruksioni është absurd; politikët që autoriteti i tyre mbahet jo nga kompetencë, por nga zëri i fortë dhe mina. Si dhe në Shtetin e Mirëqeshit, shpesh «më parë gjakmarrja, më vonë kërkimi», ndërsa logjika i jeqëhet emozionit dhe frikës.

Por ka edhe një aspekt tjetër: instituti i autoritetit sot është në krizë legjitimiteti. Hierarkitët u rradhin, autoritetet tradicionale u zbritin në pyetje. Në këtë mënyrë, historija e Aliçës, që nuk mbyllet me Mbretëreshën e Kuq dhe e mbrohet në pikëpamjen e vet, është simbol i rezistencës civile, të aftësisë për t’u thënë «jo» gjithë figurave më fuqishme.

Kati i Çhirës: udhëheqës në botën e papërcaktuar

Kati i Çhirës është personazhi më paradoksal dhe më i shkëlqyeshëm. Ai shfaqet dhe fshihet, duke lënë vetëm një gëzim, dhe jep Aliçës sugjerime që janë siherë absurde por të thella. Fjalët e tij të famshme «Të gjithë kemi humbur me kujdestarët» është himn i rëlijativizmit. Tani, ne jemi në një botë ku nuk ka një pikëpamje të vetme të realitetit: çdo i shohet botën nëpërmjet filtrit të vet, dhe e vërtetësia është e shumëfishtëshme. Kati është udhëheqës i ideal për hapësirën e mediatike moderne, ku falskët bashkohen me faktet, dhe e vërtetësia zakonisht përcaktohet nga ai që e thotë. Ai mësojon që nuk duhet të ngacmërojmë vetëm në një pikëpamje, të jemi të përgjithshëm dhe të mos mbyllemët me papërcaktueshmëri. dhe aftësia e tij për të fshirë, duke lënë vetëm një gëzim, shpërndahet me këtë që ne gjithëmësh në epokën digitale që ne jemi vetëm «shkolla të dhënë» - gëzime pa trup, pranimësi pa qëllim.

Gjolja dhe narativi: kjo është ai që e përcakton historinë

Gjolja, që dritërohet mbi kafshët, dhe e pyet «Ktu jeni?», është personazhi tjetër i rëndësishëm, i cili aktualiteti i tij rritet sot. Në botën ku identiteti është kompleks dhe multidimensional, pyetja «Ktu jeni?», është më e rëndësishme se kjo ishte kjo. Ne konstruojmë veten përmes rrjetëve sociale, profesioneve, interesave, pikëpamjeve politike, dhe çdo herë e përgjigjme me rëndësi të ndryshme. Si dhe Aliça, ne nuk jemi gjithmonë sigurt për ‘ja’ e vet, veçanërisht kur botës rreth na ndryshon gjithmonë.

Gjolja gjithashtu është simbol i autoritetit të narrit. Ajo përcakton tonin dhe drejtimin e bisedës, ajo përcakton ç’të është e rëndësishme. Në botën moderne, lufta për narritat zhvillohet në të gjitha nivellet: historianët ripërkthenin historinë, politikët krijojnë kënaqësi të reja, media formojnë agendën. Në këtë kufi, çdo i tillë, si Aliça, duhet të mësojë t’i dallojë faktet nga manipulimet dhe t’i humbë veten, kur rrethi riprofiton t’i ofrojë versionin e vet të realitetit.

Përjaftimi i çmendur: dialog pa mendim

Skena e çmendurisë së përgjithshme me Zogun Mars, Bolvanët dhe Sonën është, ndryshe, pjesa më absurd dhe më e njohur e librit. Ky dialog i përgjithshëm, ku nuk nuk u dinë asgjë, por fjala u shpërndan në të gjitha drejtimet, përshkruan perfektësisht gjendjen moderne të komunikimit. Ne jemi gjithmonë në çmendurinë - në komentet e postave, në fletëra, në lista të lajmeve. Ne flasim me njëri-tjetër, por nuk e dinë asgjë. Ne shkëmbyem informacion, por jo mendime.

Bolvanët me kapelet e tij të dëmtuara na kujton se si lehtësisht na qëndrojmë në rregullat e vet, duke humbur aftësinë për spontaneitetin. Loja e tij e përgjithshme e ndryshimit të vendosjes është simbol i jetës së vet, ku ndryshojmë rollet sociale, por nuk ndryshojmë veten. dhe kënga e tij për “Vranën dhe masën” është një shembull i këndshëm që i bën normalizuar absurditetin, nëse e ripetohet shumë herë.

Aliça si hero i kohës së tanishme

Aliça është fëmija në botën e tërhequr, por është vetëm pikëpamja e vetë e fëmijërisë që është e aftë të shihë absurditetin e ndodhshëm. Ajo nuk pranë rregullat e lojës, e vendos ato në pyetje. Ajo nuk mbyllet me çmimin e vet kur e pyet. Ajo e kërkon logjikën ku nuk është. Në botën moderne, ku ne mbylimë me çmimin e vet kur e shohim që ne jemi naiv, ku kritika e sistemit konsiderohet siçu shpesh si trahim, Aliça na kujton rëndësinë e skëpsisë së sëmundur.

Ajo është simbol i qëndrueshmërisë. Ajo e rritet në fund të çdo aksioni dhe vazhdon punën e vet. Kjo është një shënime që ne mund të mbetemi vetëm në botët më kujdestarëse, duke njoftuar pyetjet e vet dhe duke besuar zërit e brendshëm.

Përfundimi

«Aliça në Shtetin e Mirëqeshit» është jo vetëm një libër për fëmijë. Është tekst universal që i pranohet çdo kohë, sepse flet për gjëra e përhershme: për gjuhën, autoritetin, identitetin, realitetin. Tani, kur ne jemi në një botë që shpesh duket më absurd, se Shteti i Mirëqeshit, ky libër është libër i zakonshëm për të gjithë, që përballojnë të mbajnë mendimin e mirë mes kufijve. Është mësohet që nuk duhet të mbyllemëm me çmendurinë, por t’i shihmë logjikën në saj. E mund të jetë se kjo është ajo që më tepër se gjithë na mungon sot.

Permanent link to this publication: