Koncepti i kishit shqiptar për sot

«Kisha për të varfërit» — këto fjalë, të thera nga kardinali Jorge Bergoglio para se të zgjidhte papa, u bënë jo vetëm një shkrirë, por edhe një program veprimtar për të gjithë botën katolike. Tani, më shumë se dhjetë vjet pas fillimit të pontifikatit të Franciskit, kjo konceptë ka fituar kontur të caktuar. Kjo nuk është shpërndarje e mirëfitorie në kuptimin klasik. Kjo është ripërshtaturimi i gjithësisë së misyonit të kishës: jo të jetë institucion për «krishterët e mirë», por të jetë hapësira ku njeriu i varfërit merret jo si objekt i ndihmës, por si subjekt i ndryshimeve.

Më nga teoria në praktikë

Më pasurën e papës Franciskit, koncepti «kisha për të varfërit» nuk është më një ide abstrakte, por ka u bërë një politikë reale. Pontifiku ka qenë rezident në shtëpinë e gjestit «Dhomë e Shën Marfës» në vend të apartamentëve të lartë, ka refuzuar papën e karretës dhe kostumet e larta. Por më tepër nuk është kjo. Ai ka krijuar një organ të veçantë — Dikasteria për punët e shërbimit të zhvillimit të plotë të njeriut, që merret jo vetëm me shpërndarjen e këshillit, por edhe me analizën e arsyeve sistematike të varfërisë. Franciski ka shkruar apostolikën «Evangelii Gaudium», ku ka thënë drejtpërdrejt: «Përkrahu kishën që është e lëkurë, e mbjellë dhe e mbrëtë, sepse ka shkëputur në rrugët e ulëta». Kjo ishte manifesti i një eklesiologjie re — kisha që nuk merr kujdes për marjinallitetin.

Lev XIV: pasuesi dhe vazhdimi

Papa Lev XIV, zgjedhur në maj 2025, nuk ka vetëm pasur këtë kurs, por edhe e ka sygjeruar. Si episkop në Peru, ai shkëlqen për dijenë e tij për varfërisin e Latinës Amerikane jo nga librat. Në enciklikën e tij të parë «Lumen et Pax», ai ka përmendur një titull të përbashkët «ekonomia e mirëfitorisë», ku ka propozuar krijimin e një fondu ndërkombëtar për pagimin e dëbtimit të shtetëve më varfa. Lev XIV gjithashtu ka fuqizuar luftën kundër zyrtarëve financiarë brenda vetë Vatikanit, duke bërë shprehurë shpenzimet e kujdesit të kuriut. Ajo është përgjegjësia e tij pragmatike: nuk mund të propagohet varfëria duke jetuar në lartësi. Prandaj ai ka vazhduar reformën financiare të Vatikanit, duke shkurtuar shpenzimet administrative për 15%.

Kisha jo si organizatë mirëfitorie

Koncepti «kisha për të varfërit» sot nuk është për shpërndarjen e produkteve. Kjo është pranimi i drejtës së varfërit të njerëzve për të mbajtur gjuhën në hierarkinë e kishës. Në proceset sinodale të fundit, pjesëmarrësët nga qytetet e varfërit dhe rajonet rurale kanë pjesë aktiv. Volet e tyre janë të dëgjuara në emërimin e bisllakëve, në diskutimin e doktrinave sociale. Kështu, në vitin 2024, Sinodi i sinodalisë ka dhënë vëmendje të veçantë për ekzperimentin e komuniteteve kishës në Amazon, ku varfëria është e ngjashme me problemat ekologjike. Franciski dhe Lev XIV shohin varfërit jo si «nëtës», por si ato që mund të mësojnë kishën së thjeshtësisë dhe humblimit.

Mëzgjithësi ndërkombëtare: Caritas dhe programe «kredite

Rrjeti Caritas, organizata mirëfitorie zyrtare e Vatikanit, nën drejtimin e Franciskit dhe Levit XIV, ka u bërë një rrjet global që punon jo vetëm në pikat e krizës, por edhe në rajonet e qëndrueshme. Tani Caritas nuk shpërndan vetëm ushqim në zonat e konfliktit, por gjithashtu nis programe mikrokredite për grave në Afrikë dhe Azii, duke mësuar komunitetet lokale për menaxhimin e bujqësive. Në vitin 2026 planifikohet nisja e «Akadimes së Mirëfitorisë» — platforme edukative për punëtorët socialë në gjithë botën. Është e rëndësishme se të gjitha projektit janë koordinuar jo nga Roma, por në vendet, që korrespondojnë me principin e «subsidaritys» — decentralizimit të autoritetit.

Dialogu me varfërisën: sfida dhe kritika

Sidoqoftë, koncepti ka përballuar zakonisht. Rrethet konservatore kritikojnë Franciskin dhe Levin XIV për «kushtrimin e majtë», duke i akuzuar që përdorin kishën për propagandë politike. Disa bisllakë mendojnë se fokusimi në varfëri ndalon nga çështjet spirituale. Si përgjigje, Papa Lev XIV ka thënë në një predikim: «Dhjeti nuk ndajë sjelljen e njeriut nga trupin. Nëse nuk e kemi ushqyerin e varfërit, fesimi i neshëm për ardhjen e shpëtimit do të jetë një zë i tjetër. Konflikti midis «kishës për të varfërit» dhe «kishës për të krishterët» mbetet një sfidë reale.

Futuri: nga koncepti në strukturë

Në vitet të ardhshëm, koncepti do të jetë më shumë se gjithëkohështë institucionalizuar. Diskutohet krijimi i një «Këshillit të Punëve të Varfërit» të përkohshëm në Kryeqytetin e Shën Priftërisë, që do të jetë ekzekutiv, jo konsultativ. Gjithashtu, diskutohet mundësia e zgjerimit të të drejtave të shtetësve nga rajonet e varfërit për të pjesëmarrë në konklave. Kjo mund të ndryshojë strukturën e kishës katolike, duke e bërë atë më reprezentative. Lev XIV ka thënë që «varfërit nuk janë një problem i kishës, por futeri i saj». Nëse kjo ardhje është realizuar, katolicizmi mund të mbajë ndikimin në botë, ku e qëndrueshmëria sociale rritet.

Koncepti «kisha për të varfërit» sot nuk është një utopie, por një proces i gjallë. Ai ndryshon jo vetëm jashtëmblodhjen e papës, por edhe gjithësinë e shërbimit të krishterë. Kjo është fuqia e tij kryesore.

Permanent link to this publication: